Księga Artapana (Art)

 

 

 

Księga Artapana 

Artapan

Rozdział 1: Abraham
1

Artapan mówi w swojej żydowskiej historii,
Żydzi nazywani byli Ermiuth,
co oznacza w języku greckim Judaio,
ale nazywają siebie Abraham Hebrajczyków.

2

To dotyczy całej rodziny
został przyciągnięty do egipskiego króla Pharetona
i nauczył go astrologii.

3

Po dwudziestu latach powrócił do Syrii;
ale wielu z tych, którzy się z nim przeprowadzili, zostało
w Egipcie z powodu płodności ziemi.

4

W bezimiennych pismach znajdujemy
Abraham postawił w stosunku do gigantów;
żyli w Babilonii,
ale zostali zniszczeni przez bogów z powodu bezbożności.

5

Jeden z nich, Bel, uniknął śmierci
i osiadłem w Babilonie,
zbudowałem i mieszkałem w wieży;
zostało to nazwane przez jego budowniczego Bela Belona.

6

Ale Abraham, który celował w astrologii,
poszedł najpierw do Fenicji
i nauczał Fenicjan w astrologii;
później przeniósł się do Egiptu.

Rozdział 2: Józef
1

Artapan mówi w książce o Żydach,
Józef był wnukiem Abrahama i synem Jakuba.

2

Przekroczył wszystkich innych intelektem i wglądem
i tak został dostosowany przez braci.

3

Ponieważ spodziewał się ataku,
poprosił sąsiednich Arabów, aby wysłali
go do Egiptu,
a oni przyjęli jego prośbę.

4

Arabscy ​​królowie są Izraelskim Oheime,
Synowie Abrahama i bracia Izaaka.

187 ]
5

Józef był po przybyciu do Egiptu
został ustanowiony przez króla jako steward całego kraju.

6

W przeszłości Egipcjanie rozprowadzaliby tę ziemię nieporządnie;
pola uprawne nie zostały rozdzielone,
a słabi byli pokrzywdzeni przez skrobię.

7

Tak więc najpierw podzielił kraj i ograniczył się
i uprawiał wiele zarośniętych ziem;
on także wyznaczył niektóre pola kapłanom.

8

Wymyślił także pomiary
i dlatego jest bardzo kochany przez Egipcjan.

9

Ożenił się z Asenath, córką kapłana Heliopolis,
i dostałem od niej dzieci.

10

Potem ojciec i bracia przyszli do niego z wieloma posiadłościami
i osiadł w mieście Kaisan.

11

I rozmnożyli się Syryjczycy w ziemi Egipskiej.
Zbudowali także, jak mówi, Świątynię w Athosie i w Heliopolis,
nazywali Hermiuth.

12

Potem zmarł Józef i król egipski.

13

Józef był władcą Egiptu,
ziarno siedmiu lat,
które było w ogromnej ilości, zostało zbawione
i rządzone nad Egiptem.

Rozdział 3: Mojżesz
1

Artapan mówi w książce o Żydach:
Abraham umarł, podobnie jak jego syn Mempsasthenot,
jak również król egipski;
jego syn Palmanothes przejął panowanie.

2

To źle traktowało Żydów.
Najpierw zbudował Kessę i tam świątynię,
a następnie sanktuarium w Heliopolis.

3

Miało to córkę Merris;
zaręczył ją z Chenephresem, władcą krajobrazu wokół Memfisu;
ponieważ w tym czasie było wielu królów w Egipcie.

4

Ponieważ pozostało to bezdzietne,
Zaadoptowała żydowskie dziecko i nazwała je Moosos.

5

Ale Grecy nazywają go Musaeus w młodości.

6

Ten Moysos został nauczycielem Orfeusza.

7

Jako dojrzały mężczyzna dał ludziom wiele użytecznych rzeczy.

8

Wymyślił statki i maszyny do transportu kamieni,
także egipska broń, maszyny nawadniające,
narzędzia wojenne i filozofia.

9

Podzielił miasto na 36 dzielnic
i pozwalał każdej dzielnicy oddawać cześć, ale
kapłani święci listy;
Są to koty, psy i ibisy.

10

Dał także kapłanom wspaniałe miejsce.

188 ]
11

Wszystko to zrobił, aby wzmocnić autokrację w Chonephres.

12

W przeszłości motłoch był zuchwały,
wkrótce więc wypędził królów i wkrótce zatrudniał ich,
często tych samych, czasem innych.
Dlatego Mojosos był kochany przez ludzi
i honorowany przez kapłanów za pomocą boskich zaszczytów;
nazywał się Hermes z powodu interpretacji świętych listów.

13

Kiedy Chenephres uświadomił sobie skuteczność Moysos,
Zazdrościł mu i szukał słusznej przyczyny, by go zniszczyć.

14

To wtedy Etiopczycy najechali Egipt.
Teraz Chenephres Uważa się, że znalazł okazję,
a więc wysłał Moysos jako dowódca na nich z wojskiem,
które składało się z rolników w przeważającej części.

15

Powiedział, że to z powodu niezdolności wojowników
łatwo zostać zniszczonym przez wrogów.

16

Moysos wszedł jednak do dzielnicy Hermopolis ze 100 000 chłopów,
żeby tam dostać magazyn.

17

Wysłał teraz najbardziej wydajnych dowódców, sprawdzonych w bitwach,
zająć miejsce z góry.

18

Mówią mieszkańcy Heliopolis
ta wojna trwała dziesięć lat.

19

Okolice Mosesos założyły miasto
ze względu na wielkość armii w tym miejscu
i zadeklarował w niej Ibis jako święty,
ponieważ konsumuje zwierzęta szkodliwe dla ludzi.

20

Nazwali ją Hermopolis.

21

Jednak Etiopczycy znaleźli taką przysługę na Moysosie,
że nauczyli się obrzezania od niego,
nie tylko oni, ale także wszyscy kapłani.

22

Po wojnie Chenephres przyjął go życzliwie,
ale w rzeczywistości szukał swego życia.

23

Zabrał więc wojska z Moysos;
jeden wysłał do granic Etiopii, ze względu na ochronę,
inni Nakazał zburzyć murowaną świątynię w Diospolis
i zbudować kamień z okolicznych gór.

24

O budowie postawił Nacheroty.

25

To przeniosło się z Moysos do Memphis,
i zapytał go,
czy jest coś pożytecznego dla ludzi.

26

Powiedział bydło, bo oni zamawiają ziemię.

27

Chenephres, który nazwał byka Apis,
nakazał mu zbudować świątynię dla wojska,
a nie przynieść deklarowana przez Mojżesza jako świętych zwierząt
i pochowany;
ponieważ chciał, aby aranżacje Moysos zapomniały.

28

Ale kiedy Egipcjanie byli od niego oddzieleni,
błagał swoich przyjaciół,
aby nie mówili Moysosowi o ataku, który planował

189 ]

i odniósł się do swoich morderców z góry.

29

Ale ponieważ nikt nie chciał być posłuszny,
obsypany Chenephres Chanetot,
najbardziej był z nim, z zarzutów,
tak że w końcu zwrócił się do danej okazji.

30

W tym czasie zmarła Merris;
Chenephres wydał rozkazy Moysosa i Chanetota,
by pochować ciało w rejonie poza Egiptem
w nadziei, że Moysos zostanie zabity przez Chanetota.

31

Po drodze jeden z doświadczonych odkrył Moysosa ataku;
mógłby to załatwić.

32

Pochował teraz Merris
i wezwał rzekę i miasto w Meroe.

33

Ten Merris jest czczony przez miejscowych nie mniej niż Izyda.

34

Aaron, brat Moyso, który dowiedział się o ataku,
poradził bratu, aby uciekł do Arabii.

35

Poszedł za nim, żeglując przez Nil w Memphis
i pojechał do Arabii.

36

Chanetot, śledząc wiadomość o ucieczce Moyso, podążył za nim,
aby usunąć go z drogi.

37

Kiedy go zobaczył, wyciągnął przed sobą miecz;
ale Mojosos stanął przed nim, chwycił jego rękę,
dobył miecza i przebił Chanetot.

38

Potem uciekł do Arabii
i mieszkał z władcą ziemi, Raguelem.

39

I poślubił swoją córkę.

40

Raguel, ale chciał wyciągnąć przeciw Egipcjanom,
Wróć Moysosowi
i daj córce i zięciowi królestwo.

41

Mojżesz zatrzymał go, ponieważ znał swoich rodaków.
Raguel zakazał teraz kampanii,
ale nakazał Arabom splądrowanie Egiptu.

42

Chenephres zmarł w tym samym czasie
będąc pierwszym ze wszystkich ludzi, którzy zostaną zaatakowani przez słonie;
uległ temu cierpieniu,
ponieważ kazał Żydom nosić płótno
i zabronił im wełnianych ubrań,
aby łatwiej mogli go ukarać.

43

Moysos błagał Boga,
może uwolnić plemiona od krzywdzenia.

44

I był dla niego łaskawy.

45

Nagle ogień wyrwał się z ziemi i płonął,
bez lasu lub innego drewna w tym miejscu.

46

Moysos chciał uciekać z obawy przed tym.

47

Był boski głos przemawiający do niego,
powinien udać się do Egiptu, wyzwolić Żydów
i poprowadzić ich do swojej starej ojczyzny.

48

Potem nabrał odwagi i postanowił przykryć Egipcjan wojną.

190 ]
49

Ale wcześniej udał się do swojego brata Aarona.

50

Kiedy król egipski doświadczył obecności Mojsy,
przywołał go do siebie i zapytał, po co przyszedł.

51

Powiedział, że Pan Świata go zlecił
wyzwolić Żydów.

52

Następnie rzucił go w lochu.

53

W nocy jednak wszystkie drzwi więzienia otworzyły się same
niektórzy ze strażników zginęli,
inni zostali pokonani przez sen, a ich broń została złamana.

54

Moysos wyszedł do królewskiego pałacu.

55

Znalazł otwarte drzwi i wszedł
i obudził króla, jak spali strażnicy.

56

To zszokowało incydent i nakazało Moysosowi,
powiedzieć mu imię boga, który wysłał
go, aby go wyśmiewać.

57

Powiedział coś do ucha;
Na to król milczał bez słowa.

58

Potem został powołany do życia przez Moysosa.

59

Ale on napisał nazwisko na tablicy
i zapieczętował ją.

60

Jeden z kapłanów rozmazuje pismo na tablicy,
stracił życie pod skurczami.

61

Król powiedział, że powinien zrobić mu znak.

62

Potem Moysos odrzucił laskę, którą posiadał
i niech stanie się wężem.

63

Kiedy wszystko było zdumione, wziął ją za ogon
i uczynił ją znowu prętem.

64

Nieco później uderzył w Nil z różdżką;
Potem rzeka wzbiła się ponad brzeg i zalała cały Egipt.

65

Od tego czasu miała miejsce również powódź.

66

Woda jednak płynęła i spływała
i zniszczył wszystkie zwierzęta rzeczne;
ale ludzie byli spragnieni.

67

Na te znaki król powiedział
Pozwoliłby plemionom odejść za miesiąc,
jeśli przywróci rzekę do dawnego stanu.

68

Moysos znów uderzył w wodę z laską
i powstrzymał jego porywczość.

69

W tym czasie król wezwał kapłanów spoza Memfisu
i powiedział, że zabije je i zniszczy świątynie,
jeśli nie zrobią tego samego.

70

Zrobili pewne dowcipy i czary
smok
i zmienił kolor strumienia.

71

Król został podniesiony nad nim
i torturowali Żydów każdą karą i bólem.

72

Kiedy Moysos to zobaczył, robił inne znaki;
zabijać ziemię przy pomocy personelu i produkować uskrzydlone zwierzęta,

191 ]

który molestował Egipcjan,
tak że wszystkie ciała były pokryte wrzodami.

73

Ale lekarze nie mogli wyleczyć chorych;
więc Żydzi znów coś tchnęli.

74

Potem Moysos znów przejął żaby przez laskę,
do pasikoników i komarów.

75

To dlatego Egipcjanie ustawili bar w każdej świątyni
podobny do Izydy, ponieważ Ziemia jest Izydą,
która, gdy trafiona jest laską, wytwarza tyle cudu.

76

Gdy król ścigał się,
niech Moysos grad i trzęsienia ziemi pojawiają się w nocy,
tak, że trzęsienie Entfliehenden zostały zniszczone przez grad,
ale zginął grad Unikać kończy się w wyniku trzęsienia ziemi.

77

W tym czasie wszystkie domy spadły razem i większość świątyń.

78

Zerwany przez tak wiele wypadków, król odprawił Żydów.

79

Poprosili o wiele filiżanek od Egipcjan,
nie kilka ubrań
i innych skarbów w pełnej ilości;
potem przybyli po marszu przez odpowiedni teren
po trzech dniach nad Morze Czerwone.

80

Mówią teraz Memfici
Moysos, który znał kraj bardzo dobrze,
czekał na odpływ,
a tym samym doprowadził ludzi do wysuszenia przez morze.

81

Heliopolitańczycy mówią
Król podjął
pościg z wielką siłą iz wybranymi zwierzętami,
ponieważ Żydzi przejmowali własność Egipcjan.

82

Wtedy Moysos usłyszał boski głos,
Powinien uderzyć i dzielić morze ze swoim personelem.

83

Kiedy Moysos usłyszał, uderzył w wodę różdżką
i dzielili się powodzią;
ale firma przeszła suchą stopą.

84

Egipcjanie jednak weszli w tym samym czasie i ścigali ich;
Przed nimi był ogień, ale
morze zamknęło im drogę.

85

Tak więc Egipcjanie zostali zabici przez ogień i potop.

86

Ale Żydzi uniknęli niebezpieczeństwa
i spędził czterdzieści lat na pustyni.

87

Niech Bóg pada deszcz mąką jak chleb,
który przypominał śnieg w jego blasku.

88

Mówi, że Moysos był świetny,
czerwonawy, szary, kędzierzawy i bardzo majestatyczny.

89

I wszystko to zrobił w wieku 89 lat.

 

Artapanus

Artapanus (3rd-2nd c., BC) wrote Concerning the Jews which is lost. It was quoted by Alexander Polyhistor, also lost. Alexander was quoted by Eusebius in Praeparatio Evangelica 9, and by Clement in Stromata 1.23.154. The latter is parallel to one of the Eusebius passages given here. The translation is E.H. Gifford (1903), originally prepared for the web by Roger Pearse (full text). See also J.J. Collins’ edition in James Charlesworth, The Old Testament Pseudepigrapha, vol. 2, pp. 889-903, on whom I am dependent for paragraph breaks and citations.
It is worth noting that where the first passage cites a Jewish History, the other two refer to Concerning the Jews. These may be separate works, but I think Collins is right in suggesting that they are likely to be the same work. [AH]

Eusebius, Praeparation Evangelica 9: 18.1

[(17.1) And with this agrees also Alexander Polyhistor, …in his compilation, Concerning the Jews…]

(18.1)Artabanus, in his Jewish History, says that the Jews were called Ermiuth, which when interpreted after the Greek language means Judaeans, and that they were called Hebrews from Abraham. And he, they say, came with all his household into Egypt, to Pharethothes the king of the Egyptians, and taught him astrology; and after remaining there twenty years, removed back again into the regions of Syria: but that many of those who had come with him remained in Egypt because of the prosperity of the country.

Eusebius, Praeparation Evangelica 9: 23.1-4

To this let us add what comes next concerning Joseph out of the same work of Polyhistor:

(1) Artapanus says, in his book Concerning the Jews, that Joseph was a descendant of Abraham and son of Jacob: and because he surpassed his brethren in understanding and wisdom, they plotted against him. But he became aware of their conspiracy, and besought the neighbouring Arabs to convey him across to Egypt: and they did what he requested; for the kings of the Arabians are offshoots of Israel, being sons of Abraham, and brethren of Isaac. (2) And when he had come to Egypt and been commended to the king, he was made administrator of the whole country. And whereas the Egyptians previously occupied the laud in an irregular way, because the country was not divided, and the weaker were unjustly treated by the stronger, he was the first to divide the land, and mark it out with boundaries, and much that lay waste he rendered fit for tillage, and allotted certain of the arable lands to the priests. (3) He was also the inventor of measures, and for these things he was greatly beloved by the Egyptians. He married Aseneth a daughter of the priest of Heliopolis, by whom he begat sons. And afterwards his father and his brethren came to him, bringing much substance, and were set to dwell in Heliopolis and Sais, and the Syrians multiplied in Egypt. (4) These he says built both the temple in Athos and that in Ileliopolis, and were called Ermiuth. Soon afterwards Joseph died, as did also the king of Egypt.So Joseph while governor of Egypt stored up the corn of the seven years, which had been immensely productive, and became master of Egypt.

Eusebius, Praeparation Evangelica 9: 27.1-37

[(26.1) And concerning Moses the same author [Alexander Polyhistor] again brings forward many things, which are worth hearing:…]

(27.1) And Artapanus says, in his book Concerning the Jews, that after the death of Abraham, and of his son Mempsasthenoth, and likewise of the king of Egypt, his son Palmanothes succeeded to the sovereignty.

(2) This king behaved badly to the Jews; and first he built Kessa, and founded the temple therein, and then built the temple in Heliopolis.

(3) He begat a daughter Merris, whom he betrothed to a certain Chenephres, king of the regions above Memphis (for there were at that time many kings in Egypt); and she being barren took a supposititious child from one of the Jews, and called him Mouses (Moses): but by the Greeks he was called, when grown to manhood, Musaeus. (4) And this Moses, they said, was the teacher of Orpheus; and when grown up he taught mankind many useful things. For he was the inventor of ships, and machines for laying stones, and Egyptian arms, and engines for drawing water and for war, and invented philosophy. Further he divided the State into thirty-six Nomes, and. appointed the god to be worshipped by each Nome, and the sacred writing for the priests, and their gods were cats, and dogs, and ibises: he also apportioned an especial district for the priests.

(5) All these things he did for the sake of keeping the sovereignty firm and safe for Chenepbres. For previously the multitudes, being under no order, now expelled and now set up kings, often the same persons, but sometimes others.

(6) For these reasons then Moses was beloved by the multitudes, and being deemed by the priests worthy to be honoured like a god, was named Hermes, because of his interpretation of the Hieroglyphics.

(7) But when Chenephres perceived the excellence of Moses he envied him, and sought to slay him on some plausible pretext. And so when the Aethiopians invaded Egypt, Chenephres supposed that he had found a convenient opportunity, and sent Moses in command of a force against them, and enrolled the body of husbandmen for him, supposing that through the weakness of his troops he would easily be destroyed by the enemy.

(8) But Moses with about a hundred thousand of the husbandmen came to the so-called Nome of Hermopolis, and there encamped; and sent generals to pre-occupy the country, who gained remarkable successes in their battles. He adds that the people of Heliopolis say that this war went on for ten years.

(9) So Moses, because of the greatness of his army, built a city in this place, and therein consecrated the ibis, because this bird kills the animals that are noxious to man. And he called it Hermes city.

(10) Thus then the Aethiopians, though they were enemies, became so fond of Moses, that they even learned from him the custom of circumcision: and not they only, but also all the priests.

(11) But when the war was ended, Chenephres pretended to welcome him, while in reality continuing to plot against him. So he took his troops from him, and sent some to the frontiers of Aethiopia for an advanced guard; and ordered others to demolish the temple in Diospolis which had been built of baked brick, and build another of stone from the quarries of the neighbouring mountain, and appointed Nacheros superintendent of the building.

(12) And when he was come with Moses to Memphis, he asked him whether there was anything else useful for mankind, and he said the breed of oxen, because by means of them the land is ploughed: and Chenephres having given the name Apis to a bull, commanded the troops to found a temple for him, and bade them bring and bury there the animals which had been consecrated by Moses, because he wished to bury the inventions of Moses in oblivion.

(13) But when the Egyptians were alienated from him, he bound his friends by an oath not to report to Moses the plot which was being contrived against him, and he appointed the men who were to kill him.

(14) When however no one would obey him, Chenephres reproached Chanethothes, whom he had especially addressed; and he, on being thus reproached, promised to make the attempt when he found an opportunity.

(15) And Merris having died about this time, Chenephres professed to give the body to Moses and Chanethothes to carry it over into regions beyond Egypt and bury it, supposing that Moses would be slain by Chanethothes.

(16) But while they were on the way, one of those who were cognizant of the plot reported it to Moses; and he being on his guard buried Merris himself, and called the river and the city thereby Meroe. And this Merris is honoured by the people of the country not less highly than Isis.

(17) Then Aaron the brother of Moses, having learned about the plot, advised his brother to flee into Arabia; and he took the advice, and sailed across the Nile from Memphis, intending to escape into Arabia.

(18) But when Chanethothes was informed of the flight of Moses, he lay in ambush intending to kill him; and when he saw him coming, he drew his sword against him, but Moses was too quick for him, and seized his hand, and drew his sword and slew Chanethothes.

(19) So he made his escape into Arabia, and lived with Raguel the ruler of the district, having married his daughter. And Raguel wished to make an expedition against the Egyptians in order to restore Moses, and procure the government for his daughter and son-in-law; but Moses prevented it, out of regard for his own nation: and Raguel forbidding him to march against the Arabs, ordered him to plunder Egypt.

(20) About the same time Chenephres died, having been the very first person attacked by elephantiasis; and he is said to have incurred this misfortune because he ordered the Jews to wear linen garments and not to wear woollen clothing, in order that they might be conspicuous, and be punished by him.

(21) But Moses prayed to God now at last to put an end to the sufferings of the tribes. And God being propitiated, fire, it is said, suddenly blazed up out of the earth, and went on burning though there was no wood nor any other fuel in the place. And Moses was frightened at the occurrence and took to flight; but a divine voice spake to him, to march against Egypt, and rescue the Jews and lead them into their old country.

(22) So he took courage and determined to lead a hostile force against the Egyptians: but first he came to his brother Aaron. And when the king of Egypt heard of the arrival of Moses, he called him before him, and asked what he had come for: and he said, Because the Lord of the world commanded him to deliver the Jews. (23) And when the king heard this, he shut him up in prison. But when it was night, all the doors of the prison-house opened of their own accord, and of the guards some died, and some were sunk in sleep, and their weapons broken in pieces. (24) So Moses passed out and came to the palace; and finding the doors opened he went in, and the guards here also being sunk in sleep he woke up the king. And he being dismayed at what had happened bade Moses tell him the name of the God who sent him, scoffing at him: (25) but Moses bent down and whispered in his ear, and when the king heard it he fell speechless, but was held fast by Moses and came to life again. (26) And he wrote the name in a tablet and sealed it up; and one of the priests who made light of what was written in the tablet was seized with a convulsion and died.

(27) Also the king told him to work some sign for him, and Moses threw down the rod which he held and turned it into a serpent; and when they were all frightened, he seized it by the tail and took it up, and made it a rod again.

(28) Then he went forth a little, and smote the Nile with the rod, and the river became flooded and deluged the whole of Egypt, and it was from that time its inundation began: and the water became stagnant, and stank, and killed all living things in the river, and the people were perishing of thirst.

(29) But when these wonders had been wrought, the king said that after a month he would let the people go, if Moses would restore the river to its proper state; and he smote the water again with his rod, and checked the stream.

(30) When this was done, the king summoned the priests from above Memphis, and said that he would kill them all, and demolish the temples, unless they also would work some wonder. And then they by some witchcraft and incantations made a serpent, and changed the colour of the river. (31) And the king, being puffed up with pride at what was done, began to maltreat the Jews with every kind of vengeance and punishment. Then Moses, seeing this, both wrought other signs, and also smote the earth with his rod, and brought up a kind of winged animal to harass the Egyptians, and all their bodies broke out in boils. And as the physicians were unable to heal the sufferers, the Jews thus again gained relief.

(32) Again Moses by his rod brought up frogs, and besides them locusts and lice. And for this reason the Egyptians dedicate the rod in every temple, and to Isis likewise, because the earth is Isis, and sent up these wonders when smitten by the rod.

(33) But as the king still persisted in his folly, Moses caused hail and earthquakes by night, so that those who fled from the earthquake were killed by the hail, and those who sought shelter from the hail were destroyed by the earthquakes. And at that time all the houses fell in, and most of the temples.

(34) At last after having incurred such calamities the king let the Jews go: and they, after borrowing from the Egyptians many drinking-vessels, and no little raiment, and very much other treasure, crossed the rivers on the Arabian side, and after traversing a wide space came on the third day to the Red Sea.

(35) Now the people of Memphis say, that Moses being acquainted with the country waited for the ebb, and took the people across the sea when dry. But the people of Heliopolis say, that the king hastened after them with a great force, having also with him the consecrated animals, because the Jews were carrying off the property which they had borrowed from the Egyptians.

(36) There came, however, to Moses a divine voice bidding him to smite the sea with the rod [and that it should divide]: and when Moses heard it, he touched the water with the rod, and so the stream divided, and the force passed over by a dry path.

(37) But when the Egyptians went in with them and were pursuing them, a fire, it is said, shone out upon them from the front, and the sea overflowed the path again, and the Egyptians were all destroyed by the fire and the flood: but the Jews having escaped this danger spent forty years in the wilderness, God raining down meal for them like millet, similar in colour to snow.

(38) And Moses they say was tall and ruddy, with long white hair, and dignified: and he performed these deeds when he was about eighty-nine years old.

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.