List O Zachowaniu Niedzieli Spadły Z Nieba (Nie)

 

 

List O Zachowaniu Niedzieli Spadły Z Nieba

(określane też jako „?”)

  1. LIST O ZACHOWANIU NIEDZIELI SPADŁY Z NIEBA

Sprawa Listu o zachowaniu niedzieli spadłego z nieba (List Nieb) mimo licznych prac, jest jeszcze daleka od rozwiązania. Możemy stwierdzić na początku, że nie jest to gatunek typowo chrześcijański: znamy je z literatury pogańskiej; w nich bogowie przekazywali ludziom swe szczególne przesłanie. Listy te bywały cudownie odkrywane lub wręczane adresatom i zawierały ważny przekaz religijny lub etyczny oraz kończyły się przekleństwami na tych, którzy ich nie będą przestrzegali; takie są też zazwyczaj trzy części tych listów. Takie listy występowały w opowiadaniach o cudach. Z takiego rodzaju utworów kpił w II wieku Lukian z Samosaty w swoim dziełku Epistulae saturnales (Epistolai kronikai) oraz Menippos, wspomniany przez Diogenesa Laertiosa (VI,101), który miał napisać dzieło Domniemane listy bogów. Do tego rodzaju listów zalicza się List o sachowaniu niedzieli spadły z nieba, niesłychanie popularny niegdyś, a nawet obecnie wielokrotnie wydawany i dotąd funkcjonujący w kulturze ludowej, także polskiej. O listach otrzymanych z nieba wspominają Ody Salomona, Pieśń o perle z Dziejów Tomasza, znajdujemy je w Pasterzu Hermasa. Do tej kategorii listów można ewentualnie zaliczyć siedem listów do Kościołów w Małej Azji zawartych w Apokalipsie kanonicznej św. Jana oraz list, który miał skierować Chrystus do króla Edessy, Abgara. Należy tu raczej mówić o pewnym rodzaju utworów, niż o rozwoju jednego utworu albo lepiej, o sposobie przekazywania pewnych treści, który łączy szereg gatunków: apokaliptykę, proroctwo, list, mowę, kodeks prawny, przekleństwa, błogosławieństwa. Listy o zachowaniu niedzieli spadłe z nieba pojawiają się na Zachodzie w VI w. – pierwszą wiadomość mamy w liś­ cie Licyniana, bp. Kartageny (w Hiszpanii), który w 584 r. „zmywa głowę” biskupowi Ibizy na Balearach, Wincentemu za to, że nie tylko ten list rozpowszechnia, ale także używa w liturgii, a przesłany list drze na kawałki. W ciągu V III w. spotykamy wzmianki o nim wielokrotnie: na Synodzie Lateraneńskim w 745 r. jest on przytaczany jako dowód przeciw heretykowi Aldebertowi biskupowi z Verdun – po odczytaniu go papież Zachariasz stwierdził, że Aldebert jest obłąkany. Potępia go prawodawstwo Karola Wielkiego. Następnie spotykamy go w czasach wypraw krzyżowych i u biczowników, a potem pojawia się w różnych miejscach chrześcijaństwa aż do czasów współczesnych; potępia go Synod w Diamper (Indie), zwalczają go jakobini w czasie Rewolucji Francuskiej, drukują go na użytek pielgrzymów prawosławni w Jerozolimie, jest obecny w folklorze polskich kresów wschodnich, spotykamy go w współczesnych zbiorach modlitw z rzeszowskiego: to tylko kilka przykładów.

List o zachowaniu niedzieli spadły z nieba miał napisać własnoręcznie sam Chrystus (w niektórych wersjach – krwią swoją), miał spaść na ołtarz kościoła św. Piotra w Rzymie (potem w Jerozolimie lub w Betlejem, w końcu w Konstantynopolu). Chrystus żąda w nim poszanowania niedzieli, a gwałcicielom tego prawa grozi straszliwymi karami. Obecnie posiadamy wersje tego listu w językach: arabskim, armeńskim, etiopskim, greckim, gruzińskim, islandzkim, karszuni, koptyjskim, liczne wersje słowiań­ skie, syryjskim. Przypuszcza się, że oryginał był łaciński (stąd w przeciwieństwie do innych tłumaczy apokryfów Santos Otero czy Erbetta – przekładamy go z łaciny a nie z greckiego), choć niektórzy uczeni wypowiadają się za jego wschodnim pochodzeniem. Powstał prawdopodobnie w wieku VI, w środowisku nie-rzymskim (wiadomości o Rzymie są fantastyczne), a więc prawdopodobnie w Afryce lub Hiszpanii. List nawiązuje do Wj 20,8-11; 31,13-17; Pwt 5,12-15 i innych tekstów Starego Testamentu podkreślających znaczenie szabatu, stąd Licynian, biskup Kartaginy (VI w.)7 uwa­żał go za pismo judaistyczne. Należy jednak podkreślić, że właśnie w apokryfach znajdziemy silne podkreślenie świę­tości niedzieli (np. Dormitio Mariae Jana Teologa, 37n.).

Utwór nie przedstawia wartości literackich, a ponadto wszystkie wersje były wielokrotnie przerabiane i poprawiane tak, że często trudno jest dokładnie zrozumieć treść.

 

Jedna z wersji łacińskich Listu o zachowaniu niedzieli spadłego z nieba Zaczyna się list o Chrystusowym świętym dniu niedzielnym. Ponieważ nie umiecie go przestrzegać, spadnie na was gniew Boży oraz klęski w pracach i w stadach waszych, które posiadacie. I przyjdzie lud pogański i jednych zabije, innych pojmie w niewolę, ponieważ nie zachowujecie dnia niedzielnego. I oto rozmnożą się przeciw wam żarłoczne wilki i ciemności, które was pogrążą w głębi morza.

I odwrócę od was moje oblicze i od przybytku, który uczyniły moje ręce. I ja was osądzę za wszelkie zło, które uczyniliście w moim świętym Kościele, i wydam was i pogrążę was, jak pogrążyłem Sodomę i Gomorę. Ten, kto będzie szedł lub płynął do jakiegoś miasta w świętym dniu

niedzielnym – chyba, że do kościoła mojego, albo dla odwiedzenia chorych, albo do przywiedzenia kłócących się do zgody – albo jeśli cokolwiek innego czynić będziecie będę was chłostał ciężkimi karami i ześlę na was i na wasze domy nieszczęścia i najgorszy niepokój. Jeśliby ktoś uprawiał jakikolwiek handel w święty dzień niedzielny, wykorzenię go, albo, gdyby cokolwiek czynił w domu swoim, albo strzygł, albo prał szaty, albo piekł chleb, albo wykonywał jakąkolwiek niegodziwą pracę w niedzielę, wyniszczę go i nie znajdzie błogosławieństwa ani tu, ani

w przyszłości, ale przekleństwa. Ześlę na dom jego różnorodne choroby – na nich i na ich dzieci. Jeśliby pozwał kogoś [do sądu] w świętym dniu niedzielnym, albo oskarżał, albo wywołał spór, albo wybuchnął niegodnym śmiechem – ześlę na niego wszelkie zło, aby osłabł i zginął. Słuchaj ludu mój niewierny i pokolenie niegodziwe i przewrotne, bo nie chcesz wierzyć. Niewiele wam już dnizostało: co dzień zbliża się do was kres.

Ja jestem wzglę­dem was cierpliwy. Oczekuję bowiem grzeszników, aby nawrócili się do czynienia pokuty. Słuchajcie Mnie ludy i baczcie, by nikt nie przysięgał w Dzień Pański. Ja bowiem w tym dniu zmartwychwstałem spośród umarłych, gdy cierpiałem dla waszego zbawienia i w tym dniu zmartwychwstania mojego wyrwałem was z piekła i spod władzy szatana.

Chociaż wieloma czynami powodowaliście mój gniew, wiecie, że w ciągu sześciu dni stwarzałem niebo i ziemię, morze i wszystko, co na nich się znajduje, zaś siódmego dnia odpocząłem od wszelkiej pracy.

Taki wy odpoczywajcie od wszelkich prac – i niewolnicy i wolni – jeśli chcecie mieć życie i odpoczynek ze Mną. Zaprawdę powiadam wam, jeśli nie będziecie przestrzegali świętego dnia niedzielnego od godziny dziewiątej w soboty aż do godziny pierwszej w poniedziałek, przeklnę was wraz z Ojcem moim, i nie będziecie mieli części ani ze Mną, ani z aniołami moimi na wieki wieków.

I znowu mówię wam, jeśli nie będziecie zachowywali świętego dnia niedzielnego, ześlę na was grad, ogień, pioruny, błyskawice, burze, aby zginęły wasze prace, i zniszczę wasze winnice i zabiorę wam wszystkie owce wasze.

Powtórnie i jeszcze raz napominam was i nakazuję wam, abyście dawali sprawiedliwe dziesięciny Mnie i moim kapłanom; a kto dziesięcinę moją sprzeniewierzy, nie ujrzy życia wiecznego, a w domu jego narodzą się dzieci ślepe, głuche i sparaliżowane.

Zaprawdę powiadam wam: jeśli będziecie przestrzegali niedzieli, otworzę na was upusty niebios we wszystkich dobrach, i pomnożę wasze owce, i dam wam pokój, wydłużę dni lat waszych, i będę trwał w was, a wy we Mnie, abyście wiedzieli, że Ja jestem Pan, i nie ma innego poza Mną.

Zaprawdę, powiadam wam, jeśli będziecie zachowywali

Dzień Pański, usunę z was wszelkie zło. Nakazuję wam, kapłani moi, aby każdy z was ukazywał ten list swojemu ludowi, potwierdzając im, że jest on przeze Mnie przekazany. Jeśli zaś ktoś nie uwierzył, przeklinam go aż na wieki.

Ja Piotr, biskup niegodny, przysięgam na majestat Boga, który uczynił niebo i ziemię, i wszystko, co na nich jest, przez Chrystusa i przez świętą Rodzicielkę Maryję, przez aniołów Boga, przez wszystkich patriarchów, proroków, apostołów, męczenników, wyznawców, dziewice, przez relikwie wszystkich świętych i wybrańców Boga, że list ten nie został ułożony ręką ludzką, ani też napisany, ale spisany jest palcem Boga i Pana naszego Isusa Chrystusa, i został przekazany z siódmego nieba, i z tronu Boga, na ziemię, jak macie zachować święty dzień niedzieli.

 


 

 

Wersja polska Listu o zachowaniu niedzieli spadłego z nieba List Pana Jezusa Nazarańskiego, króla Juckiego Te słowa Boże święte, na świat zesłane od samego Pana Boga Lwowi Papieżowi, a Lew Papież posłał bratu swemu Królowi naprzeciw nieprzyjaciołom onego, i ten list taką moc ma, gdy onego kto czyta albo onego słucha, tedy ten człowiek na dzień 1000 grzechów odpustu ma, i na każdy dzień żadna zła rzecz nie zaszkodzi, także jeżeli będzie brzemienna niewiasta, a ten przy sobie list będzie mieć, dziecię lekko porodzi; i ktokolwiek przy sobie mieć będzie, ten nieprzyiaciół swoich zwycięży; ani ogień, ani strzała, ani kula i żadne oręże onemu nie zaszkodzą. Jezus Chrystus Jerozolimski bądź ze mną i nade mną obrońcą moim najmocniejszym, mnie strzeże we dnie i w nocy i na każdą godzinę od wszego złego i od szatana szkaradnego, jako objawił Pan Bóg te słowa swe święte i mnie słudze swemu raczył oświecić od grzechu i wszelkiej nieczysto­ ści, Ty mnie dopomóż Ojcze, Synu i Duchu Święty. List ten jest znaleziony w ziemi Brytańskiej na górze Oliwnej”, przed obrazem Świętego Archanioła Michała zawieszony był, i nikt go nie widział na czem był zawieszon; i ktoby onego chciał przeczytać, tedy sam się onemu zaraz spuścił i zbliżył się; a był napisany złotem pismem temi słowami mówiąc: „Ja Jezus Chrystus przykazuję wam i objawiam wam mocą Bóstwa swego, abyście dni niedzielne święcili, robót żadnych nie robili, ani ogrodnych rzeczy na pokarmy nie kopali, bogactwa zbytecznego nie zbierali, ubogim dawali tu na tym świecie. Dałem wam sześć dni do roboty, a siódmy odpocząć i święcić przykazałem onego, i przykazuię też wam; objawiam wam, iż was będę karał głodem i poszlę na was miecz ostry, wtenczas powstanie król na króla, pan na pana, miasto na miasto, tak wielkie przelanie krwi na ziemi między ludźmi będzie i w tym strachu skończy się

świat. Jeszcze będę was karał gromem, błyskawicą ognistą, dla tego, żebyście poznali gniew mój na sobie, iż przykazania mego nie pełnicie. Upominam was w dnie niedzielne do kościołów i cerkwi chodzić, złych uczynków nie czynić, a jeżeli tego nie spełnicie, tedy puszczę na was ptastwo srogie i dziwne, tęcze i proch, z którego prochu przypuszczę powietrze między wami. Przykazuję wam, abyście w sobotę po nieszporach w robotach przestawali, dla przeczystej Matki mojej miłej, Boga Rodzica; do gdyby Matka moja za was nie prosiła Pana Boga, tedy dawnobyście poginęli za bezzakoństwo wasze; a niedziele potwierdzajcie, młodzieńce i dziewice do cerkwi i do kościoła chodźcie; ojców, matek i bliźnich swoich szanujcie; świadectwa kłamliwego wystrzegajcie się, jałmużnę ubogim dawajcie, za co Ja dam wam królestwo niebieskie, pokój wieczny i odpuszczenie grzechów. Przekazuję wam przez pro roki i apostoły, cherubiny i serafiny, iż Ja prawdziwy Chrystus Syn Boży, mocą bóstwa swego ten list pisał, a który by człowiek temu listowi nie wierzył, tedy takowy będzie przeklęty i potępiony z niewiernymi, a umrze naglą śmiercią. Przykazuję też wam, który człowiek z was ten list przy sobie będzie mieć i nosić, dawajże on i innym czytać, tedy będzie zbawienie duszne miał i męki wiecznej ujdzie; ani grom, ani błyskawica onemu nie zaszkodzi. Ja Jezus Chrystus Syn Boga żywego i z czystej Maryi Panny Dziewicy narodzony”. Racz mi oświadczenie podać tego listu: w roku od narodzenia Jezusa Chrystusa 1599 miesiąca Maja 1 dnia. Święty Janie, Chrzcicielu Pana naszego Jezusa Chrystusa w Jordańskich strumieniach, i mnie racz też grzesznego ochrzścić, aby mnie szkaradni djabłi nie zaszkodzili; świę­ ty ojcze Mikołaju dopomóż mnie, gdyż ty prędki pomocnik w każdym utrapieniu, ubłagaj, umódl Jezusa Chrystusa za mnie grzesznego. Amen.

 

Dodatek

List Licyniana skierowany do Wincentego, biskupa wyspy Ibiza12 przeciwko tym, którzy wierzą, że z nieba spadły listy na ołtarz [kościoła] św. Piotra.

  1. Wśród licznych kłopotów i ucisków bez względu na to, jakie one są, przynaglani miłością Chrystusa nie zniechęciliśmy się do tego, by skierować nasze słowa do Waszej Świątobliwości, zaznaczając, że otrzymaliśmy wasze listy i cieszymy się z waszego zdrowia. Niemniej jednak zasmuciliśmy się tym, że jak wynika z twojego listu, przyjąłeś pewne listy i ogłosiłeś je ludowi publicznie od pulpitu. Wysłane przez ciebie listy wkrótce przejąłem i w obecności posłańca przeczytałem początek tego listu. Nie mogąc cierpliwie tego znieść nie byłem w stanie czytać tych bredni, więc natychmiast porwałem ten list i rzuciłem go na ziemię. Jestem zdziwiony, że po przepowiedniach pro roków, po Ewangelii Chrystusa i Listach Jego Apostołów, uwierzyłeś w te listy. Nie znam żadnych listów podpisanych imieniem Chrystusa. Nie wiem czyje są te listy napisane w imieniu Chrystusa, a ty uwierzyłeś, że one są autentyczne, przecież w nich nie ma ani wytwornej mowy, ani też zdrowej nauki.
  1. Na początku tego listu czytamy, żeby czcić Dzień Pański. A przecież kto, jak nie chrześcijanin nie miałby go w najwyższej czci, i to nie ze względu na sam dzień, lecz na zmartwychwstanie Pana naszego Jezusa Chrystusa, dlatego, że On właśnie w tym dniu powstał z martwych. Lecz jak sądzę, ów nowy głosiciel mówi te rzeczy w tym celu, aby nas zmusić do żydowskiego sposobu postępowania, aby nikt w tym dniu nie przygotowywał sobie koniecznego posiłku lub też nie chodził na spacer. Niech więc Wasza Świątobliwość rozważy, jak to jest bardzo szkodliwe. Oby lud w tym dniu wykonywał jakieś godziwe zajęcia i nie tańczył, jeśli w tym dniu nie idzie do ko­ ścioła. I lepiej to byłoby dla mężczyzny zająć się uprawą ogrodu lub pójść na spacer, zaś dla kobiety zasiąść przy kądzieli, a nie, jak to się mówi, tańczyć, podskakiwać i niegodziwie wywijać w tańcu członkami, które dobrze zosta­ły stworzone przez Boga, i by głośno śpiewać plotkarskie piosenki w celu pobudzenia rozpusty14.
  1. Niech odstąpi od Waszej Świątobliwości to przekonanie, że teraz Chrystus przesłał nam listy. Niech wystarczy to, co zostało powiedziane przez Proroków, przez Niego samego i przez Jego Apostołów. Ale On nawet i nim nie posyłał listów z nieba, lecz Duchem Świętym wypełniał im serca, z wyjątkiem Dziesięciu Przykazań, które w przedziwny sposób zostały napisane na kamiennych tablicach. Do żadnego z Proroków czy Apostołów nie zostały wysłane listy z nieba. Nie wierz więc temu, to czym nigdzie nie czyta się, jakoby się coś takiego zdarzyło i jeśli rzeczywiście takie fakty miałyby miejsce, o po ogłoszeniu Ewangelii nie są już one konieczne. I jeśli przypadkiem pociągnie ciebie sama nowa nazwa, ponieważ ten list, jak to obłudnik napisał, spadł z nieba na oł­tarz Chrystusa w kościele św. Piotra, zrozum, że jest to wymysł diabła, jak również i to, że wszelkie pismo lub też listy niebieskie zostały zesłane nam z nieba.
  1. Niech Wasza Świątobliwość naprawi to, iż tak lekkomyślnie uwierzył i zniszczy ten list w obecności ludu, jeśli on jest jeszcze u ciebie. Niech także żałuje tego, że przeczytał go od pulpitu i naśladuje naukę błogosławionego Apostoła, który między innymi napisał w Liście do Galatów: „Jeśliby ktoś zwiastował wam coś ponad to, co przyjęliście, niech będzie przeklęty”
  2. Lecz i tę Ewangelię: „przepowiadało całe Prawo i Prorocy, aż od Jana”. Jeśliby zatem była rozpowszechniona jakaś niezwykła i nowa nauka, niech Wasza Świątobliwość wie, że należy ją odrzucić i potępić. Módl się za nas, Panie Święty i Najdroższy Bracie w Chrystusie.

 


The Letter from Heaven

The following version, reproduced from Per Beskow, Strange Tales about Jesus: A Survey of Unfamiliar Gospels (Philadelphia: Fortress Press, 1983), p. 25-26, is said to be from Mesopotamia. Numerous versions of the Letter exist and in a dizzying number of languages. The earliest known example appeared in 584/585 CE.

Whosoever works on the Sabbath day shall be cursed. I command you to go to church and keep the Lord’s Day holy, without any manner of work. You shall not idle or misspend your time in bedecking yourself with superfluities, costly apparel and vain dressing, for I have ordained it a day of rest. I will have that day kept holy, that your sins may be forgiven you.

You shall not break my commandments but observe and keep them, they being written in my own hand and spoken with my own mouth. You shall not only go to church yourself, but also your man servants and your maid servants. Observe my words and learn my commandments. You shall finish your labor every Saturday in the afternoon by six o’clock, at which hour the preparation for the Sabbath begins.

I advise you to fast five days in the year, beginning with Good Friday and continuing the four Fridays following, in remembrance of the five bloody wounds I received for you and all mankind. You shall diligently and peaceably labor in your respective callings wherein it has pleased God to call you. You shall love one another and cause them that are not baptized to come to church and receive the holy sacraments, baptism, and the Lord’s Supper, and to be made members of the church. In so doing I will give you long life and many blessings; your land shall be replenished and bring forth abundance. I will comfort you in the greatest temptations, and surely he that does to the contrary shall be cursed. I will also send hardness of heart upon them until I have consumed them, especially upon hardened and impenitent unbelievers.

He that has given to the poor shall not be unprofited. Remember to keep holy the Sabbath day, for the seventh day have I taken as a resting day to myself.

He that has a copy of this letter, written in my own hand and spoken with my own mouth, and keeps it without publishing it to others, shall not prosper, but he that publishes it to others shall be blessed of me. And if their sins be in number as the stars of the sky, and they truly believe in me, they shall be pardoned. And if they believe not this writing and my commandments, I will send my plagues upon them and consume both you and your children.

Whosoever shall have a copy of this letter and keep it in their house, nothing shall hurt them, and if any woman be in childbirth and put her trust in me, she shall be delivered of her child. You shall hear no more of me but by the Holy Spirit until the Day of Judgment. All goodness and prosperity shall be in the house where a copy of this letter shall be found.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.